Cümlenin Ögeleri İle İlgili Uyarılar - TÜRKÇE EĞİTİM VE EDEBÎ DÜŞÜNCE SİTESİ - Blogcu



TÜRKÇE EĞİTİM VE EDEBÎ DÜŞÜNCE SİTESİ

Cümlenin Ögeleri İle İlgili Uyarılar

Kategori: TURKCE_DERSi

Öğelerle ilgili Uyarılar :

Öğe Vurgulaması : Cümlede, yüklemden hemen önce gelen öğe, kullanıldığı yere göre en çok vurgulanan öğedir. Örnek :

Ayşe, yazdığı cümleyi arkadaşına yüksek sesle okudu.

Ayşe, yazdığı cümleyi yüksek sesle arkadaşına okudu.

Ayşe, arkadaşına yüksek sesle yazdığı cümleyi okudu.

Arkadaşına, yazdığı cümleyi yüksek sesle Ayşe okudu.

Soru edatı “mi” cümlede hangi öğeden sonra kullanılırsa o öğeyi vurgulamış ve o öğeyi buldurmaya yönelik kullanılmış olur. Örnek :

Bütün bunları sana Ayşe mi söyledi?

Ayşe, sana bütün bunları mı söyledi?

Ayşe, bütün bunları sana mı söyledi?

Ayşe, bütün bunları sana söyledi mi?

Cümlede kullanılan soru sözcükleri herhangi bir öğeyi buldurmaya yönelik  olabilir. Örnek :

Bu kitabı benden sonra kim okumak ister? (Soru, özneyi buldurmaya yönelik)

Bu eteğin üstüne ne giyeceksin? (Soru, belirtisiz nesneyi buldurmaya yönelik)

Bu soruyu nasıl çözdün? (Soru, zarf tümlecini buldurmaya yönelik)

Dün akşam nereden geliyordun? (Soru, dolaylı tümleci buldurmaya yönelik)

Yerleri neyle sildin? (Soru, edat tümlecini buldurmaya yönelik)

Bugün kimi gördün? (Soru, belirtili nesneyi buldurmaya yönelik)

Öğe Çözümlemesinde Dikkat Edilecek Noktalar :

§         Bir cümlede önce yüklem bulunmalı, yüklem bulunduktan sonra yükleme yöneltilen sorularla özne ve diğer öğeler tespit edilmelidir.

§         Yükleme, doğru sorular yöneltilmelidir; çünkü yanlış sorular yanlış sonuçlar doğurur.

§         Cümle, öğelerine ayrılırken hiçbir sözcük ve sözcük grubu açıkta kalmamalı, hepsi yüklemle bir bağlantı kurarak bir öğe değeri kazanmalıdır. Yalnızca bağlaçlar bu kuralın dışında kalabilir.

§         Bağlaçlar, cümle içinde tek başlarına herhangi bir öğe olamazlar. Ancak bağlandıkları bir söz grubu içinde görev kazanma özellikleri vardır.

§         Bir cümle öğelerine ayrılırken, belirli söz gruplarının (deyimler, ikilemeler, tamlamalar, bileşik eylemler) kalıp olduğu ve cümlede tek öğe olarak değerlendirilmesi gerektiği dikkate alınmalıdır.

§         Bazı cümlelerde aynı öğe olan dil birliklerinin arasına başka söz grupları da girebilir. Bu durumda dil birliği bozulur ve aradaki söz grubu farklı bir öğeyi oluşturabilir. Örnek :  

Babamın çarşıda böyle küçük bir dükkanı vardı.

                        Dolaylı Tümleç

§           Ara cümleler, asıl cümlelerin herhangi bir öğesi olamayacakları için cümle öğelerine ayrılırken farklı değerlendirme yapılmalıdır. Örnek :

Hızlı hızlı yürüyordu,  çünkü yağmur yağıyordu, avluyu geçip fakülteye girdi.

                                         Ara cümle        

§           Ara sözler, asıl öğe ile birlikte değerlendirilmeli, ikisi de aynı öğe öbeği sayılmalıdır.   Örnek : Aşağıları, kayaların diplerini, iyice araştırmalı,

    Açıklayıcı ara söz

            Öğe Tablosu :

ÖĞELER

ANLAM

YÜKLEME YÖNELİK SORULAR

 

ÖZNE

 

 

Yüklemi yapan yükleme konu olan

 

Kim, Kimler, Ne, Neler

 

NESNE

 

 

Belirtisiz Nesne

 

Yüklemin Etkisini Üzerine Alan

 

Ne

 

Belirtili Nesne

 

 

Neyi, Kimi

 

Dolaylı Tümleç

 

 

Yönelmeli

Yüklemin Bulunduğu, Yöneldiği Ayrıldığı Kavramdır.

 

Neye, Nereye, Kime

Bulunmalı

Neyde, Nerede, Kimde

Çıkmalı

Neyden, Nereden, Kimden

Zarf (Belirteç) Tümleci

 

Durum

Yüklemi Türlü Anlam Özellikleriyle Tamamlayan Öğedir.

 

Nasıl, Ne durumda, Ne biçimde

Zaman

Ne zaman, Ne zamandır...

Ölçü

Ne kadar, Nice, Ne ölçüde

Yer-yön

Nere, Ne yöne...

Neden

Neden, Niçin, Ne diye...

Soru

 

 

EDAT (İLGEÇ) TÜMLECİ (Yıllardır yapılan yanlış nihayet düzeltildi. Bunlar da artık Zarf Tümleci kabul ediliyor.)

Cümlede amaç, araç, birliktelik, görelik, neden, yön zaman gibi anlam ilgileri oluşturur.

Niçin, Ne ile, Kiminle, Neye (Neye) göre, Ne gibi, Ne için, Nereye doğru, Ne zaman...





































14:25 - 15/3/2007 - yorum yaz

ders

allah razı olsun bunu yapandan

karavkartal - 2009-10-07 14:34:48 - 2009-10-07 14:34:48

yok

az da olsa gende yardımcı olduu xD

hüsnü - 2009-04-12 22:27:39 - 2009-04-12 22:27:39

Teşekkür

Elinize emeğinize sağlık.Kendim ve öğrencilerim adına çok teşekkür ederim.

smy - 2008-12-20 16:36:24 - 2008-12-20 16:36:24

MESAJ

İİİİ GÜZEL İŞİME YARADI SAOL ;d

ÖzGüR - 2008-11-18 18:25:03 - 2008-11-18 18:25:03

İZİN

arkadaşm ben izmir 'den edebiyatsever önce yapmam gereken şeyi şimdi yapıyorum düzenlemeniz çok güzel olmuş ve ben bu aralar çok yoğun olduğum için düzenlemeyle uğraşacak zaman bulamadım sizin siteden ödünç bilgi ldım eğer kabul etmezseniz derhal sileceğim tabi sizin sitenin linkini belirterek alıntı yaptım cevap verirseniz sevinirim ellerinize sağlık iyi çalışmalar. Noktalama kullanmadığım için kusura bakmayın acele yazdım...

YÖNETİM NOTU: Bilgi kutsaldır ve kutsalın mülkiyeti, hele ki tekeli olmaz! Gönlünüzce kullanın... :)

Düzenleyen edebiyatturkce gün: 3/4/2008 saat: 00:02

edebiyatsever - 2008-04-02 16:02:44 - 2008-04-02 16:02:44

iiiiiiii

iiiii ya güzel

sinan somuncu - 2008-03-22 21:20:14 - 2008-03-22 21:20:14

slm merhaba

gerçekten süpersiniz herşeyiniz harika ve buna ibaret çok güzel bir yorumla karşılaştım ve bunun beni nekadar bilgilendirdiğini ve hatta güsel şeylerele paylaşmak hem sanat açısında hemde kültür açısında birer yararlılık içerir size sonsuz teşlerim borçluyum...........................

Mustafa Kemal Göktürk - 2008-03-07 13:15:58 - 2008-03-07 13:15:58

çoook güzel

ya gerçekten çok güzel bi site yarın sınavım var gerçekten çok yardımcı oldu(=

isimsiz - 2007-11-04 14:01:55 - 2007-11-04 14:01:55

sper

sper omuş. ço...k teşekkürler valla

isimsiz - 2007-10-08 22:09:19 - 2007-10-08 22:09:19

Son Sayfa Sonraki Sayfa
Hoş Geldiniz!
TÜRKÇE ve EDEBİYAT İÇİN EĞİTİM VE DÜŞÜNCE SİTESİ

GİRİŞ
KİMLİK
ESKİLER
ELMEK


KAYNAKLAR

YENİLER
@ SBS ve OKS SONUÇLARI
@ YILSONU ETKİNLİĞİMİZ
@ YORUMSUZ BİR ALINTI
@ Temel Ögeler (Özne, Yüklem)
@ Yardımcı Ögeler
@ Cümlenin Ögeleri İle İlgili Uyarılar
@ Fiillerin Bütün Çekimlerinin Tablosu
@ Fiilerde Çatı
@ Ek-Fiil ve Fiilimsi (Eylemsi)
@ Yapılarına Göre Fiiler
@ Fiillerde Basit ve Birleşik Kip
@ Fiiler (Eylemler)
@ Ad Tamlamaları
@ Adlar
@ Uygar(!) Avrupa'ya...

SON YORUMLAR NELER VAR?


KOMŞULAR
- ferdagurel
- baska
- ivriz
- ergenc
- ereglim
- erdenaymelek
- tiktaknaz
- arabatutkunu
- takkkkk
- gsultraslangs
- boykotcu
- turkkceegitimi
- topbaserhan
- kodadiarda
- siiryarismasi
- imlakilavuzu
- applesugar
- wolff
- tayaz
- turkceyasam
- bassullumuhasebe
- iremandgizem
- meleginmarifetleri
- 6bsimdi7b
- turkcedersinehir

www.kitapyurdu.com'dan satın al www.kitapyurdu.com'dan satın al
www.kitapyurdu.com'dan satın al www.kitapyurdu.com'dan satın al
www.kitapyurdu.com'dan satın al www.kitapyurdu.com'dan satın al