Çocuklarla İletişim

ÇOCUKLARLA KURULACAK İYİ İLİŞKİNİN ANAHTARLARI

                Bu yazının amacı anne-babalara daha iyi bir veli olmanın yol­larını gösteren bilgiler vermek değildir. Eğitim önemli ölçüde insan ilişkilerine dayanır. Aşağıdaki satırlarda veliyle çocuk arasındaki BiLGi alış-verişini kolaylaştıracak yaklaşım biçimlerini ve “İnsanlar karşılarındaki kişiden ne beklerler?” sorusunun cevabını bulacaksınız. Bu beklentiler aynı zamanda çocuğun anne-babasını saygıyla ve gönülden akan bir sevgiyle sevmesine ışık tutar.

Eğitim alanında yapılan araştırmalar, baskın ve otoriter tavırlarla eğitim başarısı arasında olumsuz bir ilişkinin bulunduğunu ortaya koymuştur. Baskıcı tavırlar çocukların zihinsel ve duygusal enerji-sini esas amaç olan eğitimden saptırmakta ve öğrencinin ya boyun eğmesine ya da tepkici tavırlar geliştirmesine yol açmaktadır.
                Bu sebeple eğitimin amaçlarına ulaşması açısından dersten ve öğreti­lenlerden daha çok, kurulacak olan ilişki biçimi önem kazanmaktadır.

İyi bir anne-baba, önemli olanın sadece öğretmek olmadığının farkındadır ve çocuklarıyla kurduğu ilişki biçiminin sadece eğitim başarısını yükseltmekle kalmayıp, aynı zamanda onu hayatta başarılı kıla­cak olan "güvenli bir tavır" geliştirmesine imkân vereceğini bilir.

Burada sıralanacak bütün faktörler için geçerli olan bir uyarıyı belirtmekte yarar vardır. Anne-baba da insandır, kişisel problemleri ve sabrının sınırları vardır. Bu bölümde yazılanlar velilerin kendilerini kontrol etmekte güçlük çektikleri durumlarla ilgili ola­rak bir eleştiri değildir. Ancak anne-babanın eğitim amacı taşıyarak ve çocuğuna yardımcı olmak için aşağıda sıralananların dışında davranmasının, çocuğu eğitmek, onu kazanmak ve topluma ka­zandırmak amacına ters düşeceğini belirtmek içindir:

1) Çocuğun yansıttığı kişiliği kabul edin:

Çocuğun hatalı olan yönleri olabilir. Bu hatalarına veya hatta çocuğun kendisine tahammül etmek bile zor olabilir. Ancak çocuklar kendilerini kabul eden kimselerin eleştirilerini dinler ve onlara özel önem verir. Eğer çocuğunuza yönelik eleştirileriniz varsa bun­ları kabul ettirmenin ve onu düzeltmenin tek yolu çocuğunuzun olumlu özelliklerini fark etmeniz ve bu özellikleri vurgulayarak ona yaklaşmanızdır.

2) Çocuğunuza seçme hakkı verin:

Ne kadar geçerli olursa olsun, çocuklar sadece kendilerine gösteri­len doğruları, uygulamaktan rahatsız olurlar: Bazı durumlarda çocukların kendi yanlışlarını yapmaları ve sonuçlarını yaşamaları eği­tici olur. Bu sebeple "bir tek doğru var, o da benim söylediğimdir” havasını vermeyin. Göreceksiniz sizin söylediklerinize daha çok önem vereceklerdir.

3) Çocuğunuzu asla utandırmayın:

Şurası muhakkak ki "suçu ne olursa olsun" topluluk içinde utandır­dığınız ve teşhir ettiğiniz bir çocukla aranızdaki köprüler atıl­mıştır. Çünkü insanlar utandırılmaktan nefret ederler. Bu sebeple de olaya yol açan kusurlarını düşünmek yerine, buna sebep olan ki­şiden nefret ederler.

4) Çocuğunuz övgü ve onay bekler:

İnsanlara ulaşmanın yolu onların olumlu özelliklerini fark etmek ve bu konuda olumlu geri-bildirimde bulunmaktır. Bunu yapabilirse­niz, söylediğiniz her şeye, isteklerinize, eleştirilerinize daha çok kulak verirler.

Unutmayın ki, anne ve babaların esas görevi hataları yakalamak değil, doğruları yakalamaktır. Çünkü insan dav­ranışını değiştirmek ancak olumlu veya istenen yönde davranışla­rın, yapılan olumlu geri-bildirimlerle pekiştirilmesiyle mümkündür. Bu sebeple çocuklarınızın doğrularını yakalamaya büyük özen gösterin.

5) Çocuğunuza, size veya arkadaşlarına yardım etmek fırsatını verin:

Çünkü kendisine ihtiyaç duyulduğunu bilmek herkesi mutlu eder. Çocuklar  güçlerini  gösterebilmek ve kendilerini  kanıtlayabilmek için çevrelerine -ve size - bir şeyler verebilmek konusunda büyük istek duyarlar. Onlara, size ve arkadaşlarına yardımcı olabilecekleri fırsatlar yaratın ve bu özelliklerinden yararlanın. Böylece çocuğunuza kendisinin önemli olduğunu hissettirmiş, onu kendinize bağla­mış, kendisine olan güvenini artırmış olursunuz.

6) Çocuğunuza doğru bilgi verin, doğruyu söyleyin:

Hangi sebeple olursa olsun, çocuğunuza gerçek dışı bir bilgi verme­yin ve samimi olmayan bir ifade kullanmayın. İster "Nasıl olsa an­lamazlar", ister "Bunu onların iyiliği için yapıyorum" gibi bir gerek­çeye dayansın, doğru olmayan bir ifade veya yaklaşım en kısa za­manda sezilir ve çocuğunuzla sizin aranızdaki güven köprüsünün ya­kılmasına sebep olur. Bunu önlemek için çocuğunuza daima doğru bilgi verin ve onlara karşı dürüst olun. Söyledikleriniz hoşlarına gitmese de, davranışınız hoşlarına gidecek ve size güven duyacak­lardır.

7) Çocuklarınızı iyi dinleyin:

Bu kural çocuğunuzun ne söyleyeceğini harfi harfine bildiğiniz du­rumlar için de geçerlidir. Bütün insanlar söyleyeceklerinin önemli ve kendilerine özgü olduğuna inanırlar. "Ben bunu biliyorum..." ve­ya "Siz giderken, ben dönüyordum..." havası insanlar arasına mesa­fe koyar ve yakınlaşmayı önler. Bu sebeple çocuğunuzun söyledikle­rini dinleyin ve hatta ona kendi söylediklerini geri-bildirimde bulu­narak tekrarlayın. Böylece anlamış olduğunuzu açıkça belirtin. Bundan sonra onların da sizin söyleyeceğinize özel bir önem verme ihtimalleri artar. Eğer çocuğunuzu dinlemeye vaktiniz yoksa başınız­dan savmak veya sözünü kesmek yerine, bunu kendisine açıkça söyleyin ve mümkünse uygun bir zamanınızda görüşmek istediğinizi söyleyin.

8) Çocuğunuz da - bütün insanlar gibi - temiz, düzenli ve iyi giyimli insanlardan hoşlanır:

Çocuğunuzun karşısına mümkün olduğu kadar, temiz, düzenli ve iyi giyimli olarak çıkın. Bu sayılanlar mutlaka bütünüyle büyük maddi imkânları gerektirmez. Bu konuda gayret harcayın. Saçınıza, bakı­mınıza, el ve ayak temizliğinize özen gösterin. İnsanın kendine ba­kımı, kendisine olan saygısının aynasıdır. Bu sebeple kendi bakımına ve görünüşüne her ne sebeple olursa olsun özen göstermeyenin başkalarından özen ve saygı beklemeye hakkı olmayacağını kabul edin.

Yukarıdaki satırlarda “çocuklar” kelimelerini çıkartabilir ve yeri­ne “insanlar” kelimelerini koyabilirsiniz. İfade edilmek istenen fikir­ler ve anlam değişmez. Çünkü çocuğunuz da bir insandır ve bütün insanlarla olumlu ilişki içinde olmak için geçerli olan kurallar, çocuklar için de geçerlidir.

Eğitimin temelinin insan ilişkisine dayandığı göz önüne alınırsa yukarıda sıralananların ne kadar büyük önem taşıdığı kendiliğinden ortaya çıkar.

ÖĞRENCİYİ ÇALIŞMAYA TEŞVİK ETMEK İÇİN

Şimdi buraya kadar anlatılanların dışında bir konuya, öğrencilerin sınav kaygısına kısaca değinmek istiyorum.

Öğrenmek için belirli bir düzeyde kaygı gerektiğini herkes bili­yor. Velilerin büyük çoğunluğu öğrencilerin motivasyonunu yükseltmek için kaygı artırıcı yaklaşımlar içine girmektedirler: “Bu kafayla gidersen sınavı zor kazanırsın...”, “Bu çalışmayla sınavı na­sıl kazanacaksın...” gibi yaklaşımların veliler açısından ama­cı, öğrencinin motivasyonunu yükseltmek, onları çalışmaya teşvik etmektir.

Öğrenme beyinde hücreler arasında protein zincirlerinin kurul­masıyla gerçekleşir. Yüksek kaygı sırasında beyinde salgılanan maddeler, - başta norepinefrin - öğrenme için gerekli olan protein zincirinin kurulmasını engeller. Bu sebeple öğrencinin motivasyo­nunu artırmak için söylenen sözler büyük çoğunlukla öğrencinin kaygısının artmasına ve öğrenmenin azalmasına, dolayısıyla başarı­sının düşmesine yol açar.

Sevgili anne-babalar, sınavlara - özellikle giriş sınavlarına - ha­zırlanan öğrencilerin %99'u öğrenme için gerekli kaygıya sahiptir. Eğer çabaları yeterli değilse bunun sebepleri başkadır. Bu yüzden öğrencilerinizi motive ederken kaygı artırıcı yaklaşımlardan uzak durun. Emin olabilirsiniz ki, birçok araştırmayla ortaya koyulduğu üzere, yükselen kaygı dikkati toplamayı, öğrenmeyi ve dolayısıyla başarıyı olumsuz yönde etkiler.

Anne-babanın nasıl bir otorite uygulayacağına karar vermesi gere­kir. Eğer çocuğunu korkutuyor, tehdit ediyor, cezalandırıyorsa gü­ce dayanan bir otorite uygulamaya karar vermiş demektir. Böyle bir yaklaşım sonucu çocuklar kendisinden uzaklaşır, dersleriyle veya kendileriyle ilgili bir problemleri olduğu zaman bunu onlara danışmayı ve onlardan yardım almayı düşünmezler.

Velilerin güce dayanan otoritesini artırdığı ölçüde de öğrenci­ler giderek velileri ve tavsiyelerini sevmemeye başlarlar. Birlikte bir şeyler yapmak sıkıntı ve eziyet haline dönüşür.

Eğer veli öğrencisini yargılamadan, suçlamadan dinliyor, onu anlamaya çalışıyor, öğrenci ancak kendisine danıştığında ona akıl verip yol gösteriyorsa, saygıya dayanan bir otorite uygulamaya karar vermiş demektir. Bu tür bir yaklaşımla karşılaşan öğ­renciler, böyle bir anne-babaya yakınlaşmak isterler, velilerinin varlığına ve ilgisine ihtiyaç duyar, onlarla birlikte olmaktan mutlu­luk duyarlar.

Veli, saygıya dayanan otoritesini geliştirdiği ölçüde öğrenci­ler, anne-babalarını ve ders çalışmayı sevmeye başlarlar. Birlikte bir şeyler yapmak zevk haline dönüşür.

Bir önemli nokta da, bir öğrencinin derse olan ilgisini ve başarısını onun okula verdiği değerin bir ölçüsü olarak görmektir.

Her insanın ilgi ve becerileri farklıdır. Öğrencinin başarısızlığını okula verdiği önemde bir eksiklik olarak yorumlamayın. Birçok veli bu tür bir yanılgı içindedir. Lütfen siz olmayın.

Anne ve babalar için söylediğimiz, öğretmenler için de geçerlidir: "Kendi varlıklarından memnun olan insanlar, iyi sonuçlar yara­tırlar."

EĞİTİMİN AMACI

Öğretmenler için düzenlenen çeşitli eğitim seminerlerinde, meslektaşlarımla birlikte olmak, onların görüş ve tecrübelerinden yararlan­mak imkânına sahip oluyorum. Bu çalışmalar sırasında eğitimin amaçlan konusunda tartışmak fırsatını buluyoruz. Öğretmenler eği­timin amaçlan olarak genellikle şunları sıralamaktadırlar:

•              Güven kazandırmak.

•              Hayatı sevdirmek.              

•              Bilgi kazandırmak.

•              Beceri kazandırmak.

•              Olumlu davranışlar kazandırmak.

•              İşbirliği duygusunu geliştirmek.

*             Kendini sevdirmek.

*             Kendini ve sağlığını koruyacak alışkanlıklar kazandırmak.

Sevgili anne-babalar, eğer eğitimin amaçlarının bu sıralananlar olduğuna inanıyorsanız, attığınız her adımın, söylediğiniz her sö­zün, içine girdiğiniz her eylemin bu amaçlara hizmet etmesi gere­kir. Demek ki sınıf içindeki ve evdeki bütün davranışlarımıza ve öğrencilerle kurduğumuz bütün ilişkilere ışık tutacak olan ölçü, attığımız adı­mın, söylediğimiz sözün ve içine girdiğimiz eylemlerin, öğrenci­mizde eğitimin amaçları yönünde bir gelişme sağlamaya dönük ol­masıdır.

ÖZET

Bu yazıda anne-babalara, daha iyi bir veli olmak konusunda bilgiler değil, "İnsanlar karşılarındakinden ne bekler?" sorusunun cevabı verilmektedir.

Baskıcı tavırlar eğitim başarısını olumsuz yönde etkiler.

İyi anne-baba "ilişki"nin öğrenmek kadar önemli olduğunun farkında­dır.

Aşağıda ana başlıklar şeklinde verilenlerin dışında davranılması, öğrenciyi eğitmek, onu topluma kazandırmak amacıyla çelişen sonuçlar verir:

*Çocuğun yansıttığı kişiliği kabul edin.

*Çocuğunuza seçme hakkı verin.

*Çocuğunuzu utandırmayın.

*Çocuğunuz övgü ve onay bekler. Bunu ondan esirgemeyin.

*Çocuğunuza, size veya arkadaşlarınıza yardım etmek fırsatını verin.

*Çocuğunuza doğru bilgi verin.

*Çocuğunuzu iyi dinleyin.

*Çocuğunuz da - herkes gibi - temiz, düzenli ve iyi giyimli insanlardan hoşlanır. Bunu unutmayın.

*Öğrenciyi çalışmaya teşvik etmek için, kaygısını artıracak yaklaşım­lardan uzak durun. Çünkü yüksek kaygı, beklenenin tam tersine sonuç verir.

*Her insanın ilgi ve becerileri farklıdır. Bu sebeple öğrencinin derse olan ilgisizliği ve başarısızlığını, okula verdiği değerin bir ölçüsü olarak görmeyin.

18:30 - 12/11/2006 - yorum yaz

kompozisyon

yarın yazılım vardı çok yardımcı oldunuz

ahsenur - 2009-11-11 18:56:39 - 2009-11-11 18:56:39