| TÜRKÇE EĞİTİM VE EDEBÎ DÜŞÜNCE SİTESİ |
AdlarAD : Varlıkların ve kavramların dilde var olan karşılığına, sözcük türü yönünden ad denir. 1) Varlıklara Verilişlerine Göre Adlar : a) Özel Adlar : Bir tek varlığı gösteren, bir tek varlığa verilmiş adlardır. Örnek : Mustafa Kemal Atatürk, Asya, Türkiye, Ankara, Kızılay, Merkür, Akdeniz, Türk Tarih Kurumu, Türkçe vb. b) Tür Adları (Cins İsimleri) : Aynı türden olan varlıkların tümünü birden gösteren adlardır. Vücut parçaları ve organ adları, akrabalık dalları, tüm hayvan ve bitki adları, tüm araç ve gereç adları tür adlarını oluşturur. Örnek : Gövde, teyze, yılan, elma, kalem, süpürge vb. Tür Adlarının Özellikleri : Bir tür adı, genel anlamda kullanıldığında, o türü oluşturan varlıkların tamamını anlatır. Örnek : Balık suda yaşar. Tüm balıkları gösterir. Kitap en yakın arkadaştır. Tüm kitapları gösterir. Bir tür adı, bazen o türün yalnızca bir ya da birkaç bireyini göstermede kullanılır. Örnek : Kuş durmadan çırpınıyordu. Bir tek kuşu gösterir. Kitap, savaş yıllarını anlatıyor. Bir tek kitabı gösterir. 2) Varlıkların Sayılarına Göre Adlar : a) Tekil Adlar : Biçimce çoğullanmamış, “-lar, -ler” eki almamış adlardır. Örnek : Çiçek, bardak, toka, çocuk vb. b) Çoğul Adlar : Aynı türden olan birden çok varlığı gösteren adlar, “-ler, -lar” çoğul ekiyel çoğullanır. Örnek : insanlar, evler, halılar, aylar, geceler vb. c) Topluluk Adları : Biçimce tekil oldukları halde anlamca çoğul olan adlardır. Örnek : Orman, ordu, sürü, bölük, millet, aile, takım, grup vb. UYARI : Tür adları (ağaç, çocuk, insan) o türe ait olanları tek tek düşündürürken; topluluk adları (orman, bölük, kurul) o türe ait olanların tümünü bir grup olarak düşündürür. Topluluk adları biçimce tekil adlardır. Ancak (-lar, -ler) çoğul ekiyle çoğullanabilir. Örnek : Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri ...! Toplumlar kendi kültürlerini kendileri yaratır. Kimi tür adları mecaz-ı mürsel yoluyla topluluk adı olabilir. Örnek : Bütün sınıf, bu duruma üzüldü. (Sınıfın içindeki öğrenciler) Meclis konuyu görüşüyor. (Meclisin içindeki Milletvekilleri) 3) Varlıkların Oluşlarına Göre Adlar : a) Somut Adlar : Beş duyu organından en az biriyle algılanabilen varlık ve nesneleri gösteren adlardır. Örnek : Ses, hava, ışık, koku, su, rüzgar, vb. b) Soyut Adlar : Beş duyudan hiçbiriyle algılanamayan adlardır. Örnek : cesaret, düşünce, sevinç, umut, özgürlük vb. c) İş ve Eylem Gösteren Adlar : Eylem tabanlarından “-mek, -me, -iş” ekleriyle türeyen adlardır. Örnek : yürümek, bakmak, soruşturma, bakış, anlayış vb. UYARI : Eylem adları bazı durumlarda sıfat olarak kullanılabilir. Örnek : yapma bebek, takma diş Bazı kullanımlarda eylem adları, eylem anlamını yitirerek doğrudan ad olarak kullanılır. Örnek : Değişik bir yemek yapmış, annesi. Şimdi, bir dondurma olsa da yesek.
B) Görevlerine Göre Adlar : ü Adlar, yalın durumda kullanıldığında, cümle içinde özne veya belirtisiz nesne görevinde bulunur. Örnek : Öğretmen başarılı öğrencilere hediye dağıttı. Özne Belirtisiz Nesne ü Adlar, belirtme durumuyla çekimlendiğinde belirtili nesne görevi yapar. Örnek : Tabloları duvara astık. Belirtili Nesne ü Yönelme, bulunma, ayrılma (-e, de, -den) durumunda olan adlar cümlede dolaylı tümleç görevi yapar. Örnek : Pencereden dışarıya bakıyor, dışarıda olanları seyrediyordu. Dol. Tümleç Dol. Tümleç Dol. Tümleç ü Ek-eylem (ek fiil) alan adlar, yüklem görevinde bulunur. Örnek : Beni soran Ayşe’ymiş. Yüklem C) Yapılarına Göre Adlar : Adlar, yapıları yönünden üçe ayrılır : ü a) Basit Adlar : Herhangi bir yapım eki almamış, ya da başka bir sözcükle birleşerek yeni anlamda bileşik bir sözcük oluşturmamış adlardır. Örnek : taş, balık, sopa vb. ü b) Türemiş Adlar : Eylem ya da ad köküne bir yapım eki getirilerek yeni bir anlam kazanan ve gövde durumuna geçen adlardır. Örnek : sor-gu, ört-ü, seç-enek vb. ü c) Birleşik Adlar : Birden çok sözcüğün birleşerek yeni bir biçim ve anlam kazanması yoluyla oluşan adlardır. Örnek : bilgisayar, külbastı, aslanağzı vb. Adların Diğer Özellikleri : ü Adlar, anlamları yönünden şöyle incelenebilir : a) Kesin anlamlı adlar : Anlamı bilimsel bir tanımla kesinleşen adlardır. Örnek : üçgen, sayı, şiir vb. b) Adların bazıları kendi anlamını, işlevini yansıtır. Örnek : tarak, kazma süpürge vb. c) Adların bir bölümü, sözcük anlamını düşündürmez. Örnek : koltuk, havlu, elbise, tencere vb. ü Adlar, “-cik, -ce, -cek,-cağız” gibi ekleri alır. Bu ekler, eklendiği ada, şu anlamı katar. a) –cik eki getirildiği ada küçültme, sevgi ve acıma anlamları katar. Örnek : Soru kitapçıkları dağıtıldı. Küçültme anlamı Kapıyı güler yüzlü ninecik açtı. Sevgi Kedicik bütün gece dışarıda kalmış. Acıma b) “-ce” eki getirildiği ada, görelik, karşılaştırma, abartma, uygun ve yakışır olma anlamları katar. Örnek : Gönlümce bir tatil yapamadım. Görelik Akılca üstün biriydi. Karşılaştırma. Yüzlerce sivrisinek beni ısırdı. Abartma. Bize dostça davrandı. Uygun, yakışır olma. c) –“-cağız” ve “-cek” eki, eklendiği ada acıma anlamı katar. Örnek : adamcağız, yavrucak 19:44 - 5/3/2007 - yorum yaz
|
Hoş Geldiniz! TÜRKÇE ve EDEBİYAT İÇİN EĞİTİM VE DÜŞÜNCE SİTESİ GİRİŞ KİMLİK ESKİLER ELMEK KAYNAKLAR YENİLER @ SBS ve OKS SONUÇLARI @ YILSONU ETKİNLİĞİMİZ @ YORUMSUZ BİR ALINTI @ Temel Ögeler (Özne, Yüklem) @ Yardımcı Ögeler @ Cümlenin Ögeleri İle İlgili Uyarılar @ Fiillerin Bütün Çekimlerinin Tablosu @ Fiilerde Çatı @ Ek-Fiil ve Fiilimsi (Eylemsi) @ Yapılarına Göre Fiiler @ Fiillerde Basit ve Birleşik Kip @ Fiiler (Eylemler) @ Ad Tamlamaları @ Adlar @ Uygar(!) Avrupa'ya... SON YORUMLAR
ödev çatılar yarın sınava gircemm@@@@@@@@@@@q fiilimsi kompozizyon SINAV :)))))) fiilimsi kompozisyon KOMŞULAR - ferdagurel - baska - ivriz - ergenc - ereglim - erdenaymelek - tiktaknaz - arabatutkunu - takkkkk - gsultraslangs - boykotcu - turkkceegitimi - topbaserhan - kodadiarda - siiryarismasi - imlakilavuzu - applesugar - wolff - tayaz - turkceyasam - bassullumuhasebe - iremandgizem - meleginmarifetleri - 6bsimdi7b - turkcedersinehir 
|
isimsiz - 2009-09-03 19:02:33 - 2009-09-03 19:02:33