| TÜRKÇE EĞİTİM VE EDEBÎ DÜŞÜNCE SİTESİ |
Ad TamlamalarıAd Tamlamaları : En az iki adın, aralarında anlam bağlantısı kurarak oluşturduğu, bir nesnenin parçası olduğunu ya da bir nesnenin başka bir nesneyle tamamlandığını gösteren ad takımıdır. Ad tamlamalarında kullanılan tamamlayıcı öğeye tamlayan, birinci nesnenin parçası durumunda olan ikinci öğeye ise tamlanan denir. Örnek : Denizin sesi bir melodi gibi geliyordu kulağıma. Kış ayları burada oldukça ılıman geçiyor. Ona hediye olarak yün gömlek aldım. Ad Tamlamasıyla İlgili Bilgiler : ü Ad tamlamalarında birinci sözcük, tamlayan; ikinci sözcük tamlanan adını alır. Örnek : Tamlayan Tamlanan Çocuklar-ın ses-i Küf koku-s-u Ahşap ev ü Tamlayanın kişi zamiri (ben, sen, o, biz, siz, onlar) olduğu tamlamalara “zamir tamlaması” da denir ve tamlama ekleri değişir. Örnek : Tamlayan Tamlanan Ben-im kitab-ım Sen-in düşünce-n Biz-im evi-miz Siz-in fikri-niz ü Ünlüyle biten sözcüklere tamlayan eki getirildiğinde araya “n”; tamlanan eki getirildiğinde araya “s” kaynaştırma ünsüzü gelir. Örnek : elmanın yarısı ü Ad tamlamalarında, asıl üzerinde durulan ve vurgulanan öğe tamlanandır. Sözgelimi; kapının kolu tamlamasında üzerinde durulan kavram koldur. UYARI : “su ve ne” sözcüklerine “-ın, -in, -un, -ün” tamlayan eki getirildiğinde araya “n” değil “y” kaynaştırma ünsüzü girer. Örnek : suyun hızı neyin sesi Ad Tamlaması Türleri Belirtili Ad Tamlaması : Hem tamlayan hem de tamlanan eki almış olan ad tamlamalarıdır. Örnek : Tamlayan Eki Tamlanan Eki -ın, -in, -un, -ün -ı, -i, -u, -ü Saat-in cam-ı Su-y-un güc-ü Felsefe-n-in sorunlar-ı Belirtili Ad Tamlamasının Özellikleri : ü Tamlayanla tamlanan arasına başka sözcük ya da sözcük grupları girebilir. Örnek : Çocuğun sabaha kadar süren ağlaması. ü Tamlayanla tamlananın yeri değişebilir. Örnek : Vurur, deryalara ışığı adaların. ü Tamlayan ya da tamlanan birden çok kullanılabilir. Örnek : Çocukluğumun acıları, sevinçleri, umutları. Annemin, babamın ve kardeşimin özlemi. ü Tamlayan ya da tamlanana bağlı bir sıfat kullanılabilir. Örnek : Yeşil gömleğin düğmeleri. Çocuğun sarı saçları. ü Kişi ve işaret zamirleri belirtili ad tamlamalarında yalnızca tamlayan sözcük olarak kullanılır. Örnek : Senin araban Bunun cezası ü Ad eylemler (mastarlar) hem tamlayan hem de tamlanan olur. Örnek : Okumanın yararları Çocuğun yürüyüşü ü Kimi durumlarda tamlayan ekinin yerini “-den, (-dan)” durum eki tutar. Örnek : Çocuklardan birkaçı Aşağıdakilerden hangisi ü Kimi durumlarda tamlayan ya da tamlanan sözcük düşer. Bu durumlarda ad tamlaması özelliği ortadan kalkar. Örnek : Umutları suya düştü. Onun umutları Ev, onlarınmış. Onların eviymiş. ü Bir belirtili ad tamlaması bir başka adı niteleyecek şekilde kullanılırsa, bir sıfat tamlamasının tamlayanı olur. Örnek : Anasının gözü adam Gözümün bebeği oğlum Sıfat Ad Sıfat Ad Belirtisiz Ad Tamlaması : Tamlayan sözcüğün ek almadığı tamlamalardır. Tamlayan, ek almadığı için belirsizlik ve genelleme anlamı taşır. Örnek : Tamlayan Eki Tamlanan Eki ¾ -ı, -i, -u, -ü Fındık kurt-u Akrep yuva-s-ı Fizik güc-ü Belirtisiz Ad Tamlamasının Özellikleri : ü Tamlayan, tamlananın niteliğini gösterir. Örnek: Anne sevgisi, kan kırmızısı ü Tamlayan, tamlananın ne ile ilgili olduğunu gösterir. Örnek : Sel felaketi, uçak bileti ü Tamlayan, tamlananın neden yapıldığını gösterir. Örnek : Portakal suyu, tütün kolonyası ü Tamlayan tamlananın neye benzediğini gösterir. Örnek :Parmak üzümü, sigara böreği ü Tamlayan, tamlananın nedenini bildirir. Örnek : Matematik korkusu, sınav stresi ü Bir şeyin yapıldığını ya da bulunduğu yeri gösterir. Örnek : Kıyı lokantası, uzay istasyonu ü Tamlayan tamlananın yapıldığı aracı belirtir. Örnek : Söz sanatı, makine örgüsü ü Tamlayan, tamlananın ortaya çıktığı yeri belirtir. Örnek : Amaysa elması, Maraş dondurması ü Kişi adları tamlayan olduğunda o kişilere ilişkin yapıt, buluş gibi kavramları belirtir. Örnek : Naima tarihi, Newton Kanunu Takısız Ad Tamlaması : Hem tamlayanın hem de tamlananın takı almadığı bir ad tamlamasıdır. Örnek : Tamlayan Tamlanan Yün ceket Taş duvar Cam kavanoz Altın bilezik Takısız Ad Tamlamasının Özellikleri : ü Takısız ad tamlamasının kuruluşunda, en önemli özellik, birinci adın ikincisinin neyden yapıldığını göstermesidir. Örnek : Gümüş kolye, kot pantolon, deri mont... ü Birinci ad, mecaz anlamda kullanılıp, mecazlı bir biçimde ikincinin neye benzediğini gösteriyorsa, yine takısız ad tamlaması oluşur. Örnek : Selvi boy, tunç bilek, taş kafa ü Takısız ad tamlamalarında tamlayana “-den / -dan” eki gelebilir. Örnek : Tahtadan köprü, yünden yorgan... Zincirleme Ad Tamlaması : İki ya da daha çok ad tamlamasının iç içe kullanıldığı bri tamlama çeşididir. Zincirleme ad tamlamasında, tamlayan ya da tamlanan kendi içinde bir ad tamlaması oluşturur.
Sözgelimi tamlayan bir ad tamlaması olabilir. Örnek : Tamlanan bir ad tamlaması biçiminde olabilir. Örnek : Ç o c u ğ u n d e r i ç a n t a s ı Karma Tamlama : Tamlayan ya da tamlananı niteleyen bir sıfat veya sıfat grubunun kullanıldığı bir tamlama türüdür. Örnek : Belirtili Ad Tamlaması Sıfat Grubu Tamlayan (Belirtili Ad Tamlaması) Tamlanan . Karma Tamlama 
- 5/3/2007 - yorum yaz
|
Hoş Geldiniz! TÜRKÇE ve EDEBİYAT İÇİN EĞİTİM VE DÜŞÜNCE SİTESİ GİRİŞ KİMLİK ESKİLER ELMEK KAYNAKLAR *TÜRKÇE SÖZLÜK *YAZIM KILAVUZU *İMLA KILAVUZU *ATASÖZLERİ SÖZLÜĞÜ *KİŞİ ADLARI SÖZLÜĞÜ *ÇEVİRİ SÖZLÜĞÜ *KİM KİMDİR? *TARİHTE BUGÜN *TÜRK DİL KURUMU *TÜRKÇE GÖNÜLLÜLERİ *EDEBİYAT ÖĞRETMENİ *ROMAN ÖZETLERİ *KİTAP ÖZETLERİ *ŞİİR DENİZİ *ERGENÇ *HULUSİ BAYAR *AHMET KOÇAK YENİLER @ SBS ve OKS SONUÇLARI @ YILSONU ETKİNLİĞİMİZ @ YORUMSUZ BİR ALINTI @ Temel Ögeler (Özne, Yüklem) @ Yardımcı Ögeler @ Cümlenin Ögeleri İle İlgili Uyarılar @ Fiillerin Bütün Çekimlerinin Tablosu @ Fiilerde Çatı @ Ek-Fiil ve Fiilimsi (Eylemsi) @ Yapılarına Göre Fiiler @ Fiillerde Basit ve Birleşik Kip @ Fiiler (Eylemler) @ Ad Tamlamaları @ Adlar @ Uygar(!) Avrupa'ya... @ Türk Destanları @ "Önder"den Öğretmenlere @ Sağlıksız Aile @ Dil, Başlıca Dil Grupları ve Türkçenin Dünya Dilleri Arasındaki Yeri @ Edebiyat Bilgileri-Şairler ve Yazarlar @ Sevgili Ortağımız Avrupa Birliği @ Atatürk Olsaydı @ Türkçe ve Edebiyat Terimleri Sözlüğü-1 (A-K) @ Türkçe ve Edebiyat Terimleri Sözlüğü-2 (L-Z) @ Çocuk Yetiştirirken Dikkat Edilmesi Gerekenler SON YORUMLAR
kompozisyonnnn sınav şiir türleri Saol performans ödevi ??? yazılıda çıkacak ne yapçam?????? tebrikler SİTE KOMŞULAR - 
|
asuman yılmaz - - 3/6/2009